(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
12.19. అధ్యాయః 019
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
అర్జునంప్రతి యుధిష్ఠిరవచనం॥ 1॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text

యుధిష్ఠిర ఉవాచ। 12-19-0x(5954)(72492)
వేదాహం తాత శాస్త్రాణి అపరాణి పరాణి చ।
ఉభయం వేదవచనం కురు కర్మ త్యజేతి చ॥ 12-19-1(72493)
ఆకులాని చ శాస్త్రాణి హేతుభిశ్చింతితాని చ।
నిశ్చయశ్చైవ యో మంత్రే వేదాహం తం యథావిధి॥ 12-19-2(72494)
త్వం తు కేవలశాస్త్రజ్ఞో వీరవ్రతసమన్వితః।
శాస్త్రార్థం తత్త్వతో గంతుం న సమర్థః కథంచన॥ 12-19-3(72495)
శాస్త్రార్థతత్త్వదర్శీ యో ధర్మనిశ్చయకోవిదః।
తేనాప్యేవం న వాచ్యోఽయం యది ధర్మం ప్రపశ్యసి॥ 12-19-4(72496)
భ్రాతృసౌహృదమాస్థాయ యదుక్తం వచనం త్వయా।
న్యాయ్యం యుక్తం చ కౌంతేయ ప్రీతోఽహం తేన తేఽర్జున॥ 12-19-5(72497)
`మహేశ్వరసమం సత్వం బ్రహ్మణా చైవ యత్సమం।
వాసుదేవసమం చైవ న భూతం న భవిష్యతి॥ 12-19-6(72498)
తథా త్వం యోధముఖ్యేషు సత్వం పరమమిష్యతే॥ 12-19-7(72499)
బలమింద్రే చ వాయౌ చ బలం యచ్చ జనార్దనే।
తద్వలం భీమసేనే చ త్వయి చార్జునా విద్యతే॥ 12-19-8(72500)
త్వత్సమశ్చిత్రయోధీ చ దూరపాతీ చ పాండవ।
దివ్యాస్త్రబలసంపన్నః కో వాఽన్యస్త్వత్సమో నరః॥ 12-19-9(72501)
యుద్ధధర్మేషు సర్వేషు క్రియాణాం నైపుణేషు చ।
న త్వయా సదృశః కశ్చింత్రిషు లోకేషు విద్యతే॥ 12-19-10(72502)
ధార్మికం ధర్మయుక్తం చ నిఃశేషం జ్ఞాయతే మయా।
ధర్మసూక్ష్మం తు యద్వాచ్యం తత్ర దుష్ప్రతరం త్వయా।
ధనంజయ న మే బుద్ధిమతిశంకితుమర్హసి॥ 12-19-11(72503)
యుద్ధశాస్త్రవిదేవ త్వం న వృద్ధాః సేవితాస్త్వయా।
సమాసవిస్తరవిదాం న తేషాం వేత్సి నిశ్చయం॥ 12-19-12(72504)
తపస్త్యాగో విధిరితి నిశ్చయస్తాత ధీమతాం।
పరస్పరం జ్యాయ ఏషామితి నః శ్రేయసీ మతిః॥ 12-19-13(72505)
యత్త్వేతన్మన్యసే పార్థ న జ్యాయోఽస్తి ధనాదితి।
తత్ర తే వర్తయిష్యామి యథా నైతత్ప్రధానతః॥ 12-19-14(72506)
తపః స్వాధ్యాయశీలా హి దృశ్యంతే ధార్మికా జనాః।
ఋషయస్తపసా యుక్తా యేషాం లోకాః సనాతనాః॥ 12-19-15(72507)
అజాతశ్మశ్రవో ధీరాస్తథాఽన్యే వనవాసినః।
అరుణాః కేతవశ్చైవ స్వాధ్యాయేన దివం గతాః॥ 12-19-16(72508)
ఉత్తరేణ తు పంథానమార్యా విషయనిగ్రహాత్।
అబుద్ధిజం తమస్త్యక్త్వా లోకాంస్త్యాగవతాం గతాః॥ 12-19-17(72509)
దక్షిణేన తు పంథానం యం భాస్వంతం ప్రచక్షతే।
ఏతే క్రియావతాం లోకా యే శ్మశానాని భేజిరే॥ 12-19-18(72510)
అనిర్దేశ్యా గతిః సా తు యాం ప్రపశ్యంతి మోక్షిణః।
తస్మాత్త్యాగః ప్రధానేష్టః స తు దుఃఖం ప్రవేదితుం॥ 12-19-19(72511)
అనుస్మృత్య తు శాస్త్రాణి కవయః సమవస్థితాః।
అపీహ స్యాదపీహ స్యాత్సారాసారదిదృక్షయా॥ 12-19-20(72512)
వేదవాదానతిక్రంయ శాస్త్రాణ్యారణ్యకాని చ।
విపాట్య కదలీస్తంభం సారం దదృశిరే న తే॥ 12-19-21(72513)
అథైకాంతవ్యుదాసేన శరీరే పాంచభౌతికే।
ఇచ్ఛాద్వేషసమాయుక్తమాత్మానం ప్రాహురింగితైః॥ 12-19-22(72514)
అగ్రాహ్యం చక్షుషా సత్వమనిర్దేశ్యం చ తద్గిరా।
కర్మహేతుపురస్కారం భూతేషు పస్విర్తతే॥ 12-19-23(72515)
కల్యాణగోచరం కృత్వా మానం తృష్ణాం నిగృహ్య చ।
కర్మసంతతిముత్సృజ్య స్యాన్నిరాలంబనః సుఖీ॥ 12-19-24(72516)
అస్మిన్నేవం సూక్ష్మగంయే మార్గే సద్భిర్నిషేవితే।
కథమర్థమనర్థాఢ్యమర్జున త్వం ప్రశంససి॥ 12-19-25(72517)
పూర్వశాస్త్రవిదోఽప్యేవం జనాః పశ్యంతి భారత।
క్రియాసు నిరతా నిత్యం దానే యజ్ఞే చ కర్మణి॥ 12-19-26(72518)
భవంతి సుదురావర్తా హేతుమంతోఽపి పండితాః।
దృఢపూర్వే స్మృతా మూఢా నైతదస్తీతి వాదినః॥ 12-19-27(72519)
అనృతస్యావమంతారో వక్తారో జనసంసది।
చరంతి వసుధాం కృత్స్నాం వావదూకా బహుశ్రుతాః॥ 12-19-28(72520)
పార్థ యన్న విజానీమః కస్తాంజ్ఞాతుమిహార్హతి।
ఏవం ప్రాజ్ఞాః శ్రుతాశ్చాపి మహాంతః శాస్త్రవిత్తమాః॥ 12-19-29(72521)
తపసా మహదాప్నోతి బుద్ధ్యా వై విందతే మహత్।
త్యాగేన సుఖమాప్నోతి సదా కౌంతేయ ధర్మవిత్॥ ॥ 12-19-30(72522)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శాంతిపర్వణి రాజధర్మపర్వణి ఏకోనవింశోఽధ్యాయః॥ 19॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes

12-19-1 అపరాణి ధర్మశాస్త్రాణి। పరాణి బ్రహ్మశాస్త్రాణి॥
12-19-2 అమూలాని చ శాస్త్రాణి హేతుభిశ్చిత్రితాని చ। నిశ్చయశ్చైష యన్మంత్ర ఇతి ట. డ. పాఠః॥
12-19-3 త్వం తు కేవలమస్త్రజ్ఞ ఇతి ఝ.పాఠః॥
12-19-11 తత్ర విషయే దుష్ప్రతరం దురవగాహం॥
12-19-16 అరుణాః కేతవః ఋషిప్రభేదాః। అరణ్యే బహవశ్చైవేతి ఝ.పాఠః॥
12-19-21 ఆరణ్యకాని వేదాంతాన్॥
12-19-24 మనస్తృణాం నిగృహ్య చేతి ఝ. పాఠః॥
12-19-26 పూర్వశాస్త్రవిదః కర్మకాండవిదోఽపి ఏవమర్థమనర్థత్వేన పశ్యంతి కిముత జ్ఞానినః॥
12-19-27 దురావర్తాః దుఃఖేనాపి సిద్ధాంతం గ్రాహయితుమశక్యాః।
దృఢః పూర్వః ప్రాగ్భవీయః సంస్కారో యేషాం తే దృఢపూర్వే। బహువ్రీహావప్యార్షీ సర్వనామతా॥
12-19-29 హే పార్థ యత్ యాన్ లౌకికానప్యర్థాన్న వయం విజానీమస్తాన్ ఇతరః కో జ్ఞాతుమర్హతి। న కోపి యథా।
ఏవం ప్రాజ్ఞా అపి అస్మాకమన్యేషాం చ దుర్జ్ఞేయా ఇత్యర్థః॥
12-19-30 మహద్వైరాగ్యం। మహత్పరంబ్రహ్మ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.